یکی از دوستان مطلب زیر در نظرات وبلاگ بیان کرده اند که پاسخ به این دوست عزیز به تبادل چند لینک و این متن ، ختم شد :
""""سئوالی در حوزه پول و بانکداری داشتم بطور اتفاقی وبلاگ شما را پیدا کردم. سئوالی در حوزه پول و بانکداری داشتم بطور اتفاقی وبلاگ شما را پیدا کردم. به نظر وبلاگ فعالی دارید، ان شأالله که فعالتر هم بشود. لذا گفتم این سئوال را از خدمت شما بپرسم:
من هیچ اطلاعاتی در این حوزه پول و اقتصاد نداشتم، اما چند وقتی است که به مطالعه کتابی پرداخته ام و با اصطلاحی برخورده ام به نام Fractional reserve . بطور خلاصه تا اینجا متوجه شده ام که اگر روزی همه ما سپرده گذاران به بانکهایمان مراجعه کنیم و قصد تصویه کامل با بانکهایمان را داشته باشیم، هیچ بانکی در دنیا هرگز پشتوانه کافی برای تصویه با مشتریانش را نخواهد داشت. بعبارتی دیگر، نسبت عظیمی از پول در گردش در جامعه صرفا بخاطر "پول بودن" در گردش است نه به خاطر دارای پشتوانه بودن! این کتاب به این نسبت (یا شاخص) پرداخته است و به بررسی تاریخی شکل گیری آن نیز پرداخته است. بطوری که از شکل گیری بانکداری مدرن این شاخص از 1:2 تا 1:30 و حتی بسیار بالاتر و خارج از کنترل افزایش یافته است.
آیا میشود قدری در این زمینه توضیحی بفرمایید؟ این شاخص در ایران به چه گونه ای بوده است و در حال حاضر به چه ترتیبی است. یا آیا مقاله و تحقیقی در این زمینه سراغ دارید. با تشکر فراوان.به چه گونه ای بوده است و در حال حاضر به چه ترتیبی است. یا آیا مقاله و تحقیقی در این زمینه سراغ دارید. با تشکر فراوان """""
در ابتدا واژه Fractional reserve ، کمی ناشنا اومد ، اما وقتی که کمی جستجو کردم به نظرم اومد این همان fractional-reserve-rate یا نرخ ذخیره قانونی باید باشه . فرصتی پیش اومد که به این بهانه بار دیگه نگاهی به مطالب مرتبط با این موضوع داشته باشم .
مسئله خلق بدون پشتوانه پول و نتایج محتمل اون در شرایط بحران ، فعلا نمی تونم چیز زیادی در این باره عنوان کنم ، شاید با نظرات دوستان به نتیجه خوبی رسیدیم .
از اثار خلق پول بدون پشتوانه افزایش حجم نقدینگی ، افزایش تورم و هست و از دلایل خلق پول بیش از حد متعارف همین عدم رعایت نرخ ذخیره قانونی بانکها و اینکه معمولا بانکها می توانند ،حدود 10 برابر سرمایه خودشون خلق پول کنند ولی در ایران گاهی این نسبتا تا ده ها برابر هم قابل مشاهده بوده است . که رعایت نکردن این نسبت باعث رشد فزاینده تورم و حجم نقدینگی می تونه باشه .
البته داستان چکهای در گردش بانکهای ما هم در چند سال قبل دیگه به قول معروف خیلی تابلو شده بود نمونه ای دیگه از خلق پول بدون پشتوانه بود که در یک دو سال اخیر مقدار زیادی از حجم این چکها کم شده تا به این واسطه حجم نقدینگی کشور کنترل کنند .
اما ...
بانکها و موسسات مالی برای حفظ نقدینگی در مواقع نیاز و یا بحرانی ، تلاش می کنند تا درصدی از سرمایه و سپرده هاشون به صورت اسکناس و نقد نگهدرای کنند و یا به اقلامی تبدیل کنند که نقد شوندگی بالایی دارند مانند طلا ، ارز و شاید هم سهام و اوراق قرضه دولتی و اوراق مشارکت و ..
در بانکها هم به برای احتیاط و پاسخ گویی در قبال طلب سپرده های مشتریان درصدی معین را نزد بانک مرکزی می سپارند .
البته تعین نرخ ذخیره قانونی در یک اقتصاد پویا یکی از بازار های سیاست های پولی و مالی بانک مرکزی و دولت می تونه باشه .
از قرار معلوم اگر یک دولت قصد کاهش بیکاری داشته باشه با کاهش نرخ ذخیره قانونی مقداری از سرمایه های مسدود بانکها ازاد می کند تا به این واسطه قدرت و میزان پرداخت اعتبار بانکها افزایش یافته و موجب افزایش نقدینگی در گردش کارخانجات و افزایش تولید و کار خواهد شد .
و اگر هم قصد کنترل و مهار تورم داشته باشند با افزایش نزخ ذخیره قانونی از حجم نقدینگی پول در جامعه کم می کنند که البته منجر به کاهش توان اعتباری بانکها می شه .
به نظر می رسه در کنار همه اصول در نظر گرفته شده برای نرخ ذخیره قانونی در نهایت ممکنه به هر دلیلی منجر به عدم نتیجه مورد انتظار شود .
به نظرم متوسط نرخ ذخیره قانونی در ایران حدود 17% باشه که قطعا این نرخ در کشورهای تپیشرفته یا توسعه نیافته اقتصادی باید کمتر یا بیشتر از این رقم باشه.
اما در این بین سوال دوستمون در این باب که اگه یک روز غالب مشتریان برای دریافت سپرده های خودشون به بانکها مراجعه کنند ، چه خواهد شد ، پاسخی جز ورشکستگی بانکها نخواهد داشت . البته کمتر کسی پیدا می شه که اتفاق رخ داده در بانکهای امریکا با نظام بانکی ما مقایسه کرده باشه و هنوز ...
در یک شرایط بحران اقتصادی که بنا به امار منتشره تعداد ثروت مندان مثلا میلیاردر دنیا به علت از دست رفتن و ضرر در جریان بحران مالی هر روز کمتر می شود ، اگر بانکها هم با افت شدید ارزش سرمایه گذاری هاشون مواجه بشند ، چه اتفاقی خواهد افتاد ؟ منظورم این هست که علاوه بر مورد عدم دسترسی به نقدینگی ، یک کاهش محسوس در میزان پشتوانه های غیر نقدی خودشون بر خورد کنند ؟
یک نکته جالب به ذهنم رسید این بود که ظاهرا میزان ارزش دارایی های بانک صادرات در این یک دو سال اخیر افزایش قابل ملاحظه ای داشته ؟!
به هر حال امروز یکم به بازی اقتصاد ما در تقابل ان با اصول علم اقتصاد خندیدم و برام جالب بود که سیاست های پولی و مالی در ایران یک نمونهمنحصر به فرد می تونه باشه که معمولا امار مقایسه ای جهانی نیز چنین مطلبی اثبات می کند. رکود اقتصادی ، رونق اقتصادی ، تورم ، کاهش نقدینگی یا افزایش اون ، سیاست انقباضی و یا انبساطی ، افزایش نرخ بهره و نحوه تعین اون و همه و همه ... بیانگر یک اقتصاد کاملا بیمار و همچنین مدیریت ...
البته من هیچ ادعایی بابت درک صحیح و علمی از اصول اقتصادی و نظام بانکی خودمون ندارم و هر چیز که بیان می کنم تنها بر پایه دانش ناقص و اطلاعات اندک بنده هست . بنابر این جایی برای دلگیری عزیزان مسئول بانکی و اقتصادی باقی نمی مونه ...
پ.ن ۱:ذخيره قانونى بر سپردههاى بانكى
پ.ن 2: امروز در خبرها خوندم که استاد فرامرز پایور ، استاد برجسته موسیقی ایرانی و نوازنده سنتور درگذشت. البوم رنگ شهر آشوب ایشون همیشه و در همه احوالات موجب آرامش من بود . حتی این چند روز اخیر یکی از کارهای استاد برای روی تلفن همراه خودم گذاشتم . روحش شاد و یادش همیشه در قلبمان زنده باد...