کارکنان بانک صادرات ایران

انجام معاملات پوشش ريسك نوسانات قيمت را هجينگ مي گويند.

هجينگ (Hedging) به معناي بيمه قيمت در مقابل خطرات احتمالي ناشي از نوسانات قيمت در بازار است كه استفاده از اين امر مي تواند در تسهيل فرايند كاري بانكها، بيمه ها، بورس، صادركنندگان و... موثر باشد.

همچنين هجينگ به روش هايي اطلاق مي شود كه براي به حداقل رساندن ريسك ناشي از تغيير قيمت ها باشد." در استفاده از ابزارهايي که براي سيستم مهندسي مالي استفاده مي‎شود هدف اصلي ايجاد و خلق ابزارها يا روش‎هاي جديد به منظور پوشش ريسک زيان است که اين مفهوم کلي هجينگ را مي‎رساند.

لزوم تطبيق مسايل اقتصادي با اصول و مباني اسلام در جوامع اسلامي ايجاب مي‎کند که ابزارهاي متداول مهندسي مالي در موضوع هجينگ به خصوص در زمينه ممنوعيت بهره و مشارکت در سود و زيان با موازين اوليه اسلامي و فقه اسلامي مطابقت داشته باشد.

براساس نظرات کارشناسان و فقهاي اسلامي در اين زمينه دو راه وجود دارد که يکي مهندسي معکوس است كه در اين روش اصول هجينگ و اصول بانکداري اسلامي با يکديگر تطبيق داده مي‎شود و راه حل دوم نيز آن است که اصول اين کار در کشورهاي اسلامي از جمله ايران درباره شناسايي و ابزارهاي مالي و اسلامي اين سيستم خلق شود تا براي پوشش ريسک در معاملات اسلامي داخلي و بين کشوري مورد استفاده قرار گيرد.

قراردادهاي ساخت، مدل‎هاي کمي، کيفي و پيمان‎ها و قراردادهاي آتي از جمله ابزارهاي مورد استفاده در اين سيستم هستند

ناگفته نماند که ابزار جديد سرمايه گذارى به نام هج (Hedg) به بانك ها براى پوشش ريسك سرمايه گذارى ها ارائه شد.

نماينده ايران در بانك توسعه اسلامي گفت: طرح جديد پوشش ريسك سرمايه گذارى در اختيار بانك ها قرار گرفت. اين طرح بيش از يكسال در بانك توسعه اسلامى مورد بررسى قرار گرفته است

به گزارش بانک نگار طهماسب مظاهرى مدير عامل بانك توسعه صادرات ضمن بيان مطلب فوق گفت: بانك توسعه اسلامى در طول يكسال گذشته زمان زيادى را براى روش جديد Hedg و تطبيق اين روش از لحاظ فنى و شرعى مصروف داشته است.

به گفته وى اين روش در كميته فنى و كارشناسى بانك و در كميته شرعى بانك توسعه اسلامى بررسى شد و نهايت به يك فرمول تبديل شد. اين متن در اختيار بانك ها و بازار سرمايه قرار گرفته ولى هنوز توسط دولت تصويب نشده است اما مبناى قابل اتكايى است.

مظاهرى در خصوص جزئيات اين طرح خاطرنشان كرد: نوعى ابزار و استراتژى براى پوشش ريسك هاى مختلف سرمايه گذارى است.

به عبارت ديگر تغييراتى كه اهداف يا استراتژى سرمايه گذارى را تغيير دهد ريسك محسوب مى شود و هر سرمايه گذار بايد اين ريسك را پوشش دهد و از ابزارهاى مختلفى براى پوشش اين ريسك استفاده مى شود كه يكى از آن ها روش Hedg است كه در يك اشل ساده همان بيمه محسوب مى شود.

مدير عامل بانك توسعه صادرات تصريح كرد: ممكن است تغييرات و اتفاقاتى كه در ارتباط با يك سرمايه گذارى رخ مى دهد، پروژه را زير سوال ببرد كه در اين صورت اين پوشش مى تواند كارآمد باشد.

مظاهرى در خصوص تغيير ارز دلار به يورو در مبادلات ارزى كشور گفت: اينگونه نيست كه ما يك شبه دلارها را به يورو تبديل كرده باشيم و از چند سال پيش از زمانى كه يورو شكل گرفت ، دولت سعى كرد منابع ارزى خود را تنوع ببخشد.

وى افزود: اين كار هم به لحاظ اقتصادى منطقى است و هم مدير اقتصادى و صاحب سرمايه اى سعى مى كند كه به منابع خود تنوع بخشد و ما به دليل برخورد ها و دشمنى هاى دولت آمريكا و به خصوص از زمان دولت كلينتون كه براى ما تحريم ايجاد كرد، سعى كرديم كه در اين تنوع بخشى وزن دلار را كمتر و ساير ارزها را افزايش دهيم كه البته اين كار در زمان دولت هاى قبلى يعنى آقايان خاتمى و هاشمى رفسنجانى نيز وجود داشت.

مدير عامل بانك توسعه صادرات بيان كرد: به دليل اينكه بخش بزرگى از در آمد ما حاصل از در آمد نفت است و معاملات نفتى به دلار انجام مى شود ، در اين خصوص(تبديل دلار به يورو) صد درصد موفق نبوده ايم.

                               منبع : بانک نگار                  

منظور از هجينگ داشتن يك موقعيت معاملاتى در بازار آتى ها برخلاف موقعيت معامله گر در بازار نقدى است و هدف حضور او در بازار آتى ها كاهش يا محدود نمودن ريسكهايى است كه ناشى از تغييرات قيمت به وجود مى آيد.عمل هجينگ يك فرايند دو پايه اى است يعنى اينكه:
۱) اگر يك هج كننده قصد خريد كالايى را در بازار نقدى به تاريخ آينده داشته باشد او با ورود خود در قرارداد آتى ها ريسك قيمت خريد خود را كاهش داده يا محدود مى نمايد.
۲) اگر شخص هج كننده قصد فروش كالايى را در بازار نقدى براى آينده داشته باشد او هم اكنون قرارداد آتى را مى فروشد و در اين هنگام با فروش قراردادآتى ها ريسك قيمت فروش خود را كاهش داده يا محدود نموده است.

- هدف از استراتژى به كار گيرى هجينگ چيست؟
۱) جلوگيرى و مصونيت در مقابل رشد هزينه مواد اوليه
۲) جايگزين نمودن موجودى انبار با قيمت كمتر
۳) حمايت از فروش محصولات توليدى بدون پشتوانه در آينده
لذا عمل هجينگ به منظور ايستادن و مقاومت در برابر افزايش قيمت در بازار نقدى يك كالايى كه اخيرا به يك قيمت مشخصى فروخته شده ولى هنوز مانند آن كالا خريدارى نشده است. فروش يك كالا به صورت قيمت توافقى فعلى بين صادر كنندگان و واردكنندگان و تحويل آن در آينده عملى رايج است.
اگر كالايى را هنوز در اختيار نداشته باشيم تحويل آن كالا در آينده به صورت عادى ضمانت اجرايى ندارد. ولى همين عمل مى تواند در بورس اتفاق افتاده و تجار و واسطه ها تعهد رسمى مبنى بر تحويل مواد اوليه يا كالاى ساخته شده براى تاريخ آينده با قيمت توافقى امروز را به طرف معامله خود بدهند حتى اگر كالايى را در حال حاضر در اختيار نداشته باشند.
براى مثال كارخانه فولاد مباركه تصميم به فروش ورق گرم براى تحويل چندماه بعد دارد ولى فعلا مواد اوليه به اندازه كافى براى توليد ورق گرم ندارد و نيز نمى داند قيمت مواد اوليه براى او در آينده چقدر تمام خواهد شد.
فولاد مباركه براى اطمينان و رهايى از افزايش قيمت مى تواند به بورس فلزات مراجعه نموده و به ميزانى كه نياز دارد قراردادهاى آتى خريدارى نموده و قيمت فروش ورق گرم آينده خود را به قيمت مورد نظرش تضمين نمايد.
هم اكنون فولاد مباركه قيمت مواد اوليه را مى داند و با افزودن هزينه هاى توليد و غيره قيمت ورق گرم را مى تواند محاسبه نمايد.
چنانچه فولاد مباركه بدون خريد قراردادهاى آتى در بورس به دنبال خريد مواد اوليه برود به خاطر افزايش قيمت مواد اوليه آسيب پذير خواهد شد ولى با معامله قرارداد آتى ها به ميزان نياز خود در بورس در واقع اثر افزايش قيمت مواد اوليه و هزينه هاى خريد را كاهش مى دهد.

يك مثال فرضى براى هجينگ
در اين روش معامله، هم در بازار نقدى و هم آتى ها قيمتها رو به كاهش هستند.
فرض كنيد در فروردين ۱۳۸۵ يك شركت واسطه فروش كابل به عنوان واسطه گر در صدد فروش ۲۰۰۰ كيلو مس به قيمت هر كيلو ۵۷۰۰ تومان در بازار نقدى وارد شده است.
كابل فروش در نظر دارد به منظور جلوگيرى و نجات از افزايش قيمت مس در ماه بعد يعنى ارديبهشت هم اكنون خريد را انجام دهد، لذا كابل فروش وارد بازار آتى مى شود و دو قرارداد آتى مس (هر كدام هزار كيلو)براى ماه خرداد به قيمت هر كيلو ۵۸۰۰ تومان بر خلاف قيمت نقدى ۵۷۰۰ تومان خريدارى مى كند.
كابل فروش در ارديبهشت ماه ۸۵ دو قرارداد به قيمت بالاتر هر كيلو ۵۸۰۰ تومان در بازار نقدى خريدارى مى كند و در حقيقت موقعيت باز خود را كه خريد قرارداد آتى در بورس در خرداد ماه به قيمت ۵۹۰۰ تومان مى باشد را خنثى مى كند. معامله مذكور سودى معادل ۱۰۰ تومان براى هر كيلو در معامله آتى هاى خرداد ماه براى معامله گر در برداشته است و از طرفى هر كيلو ۱۰۰ تومان ضرر در معامله نقدى براى او داشته است.
بنابراين با عمل هجينگ توانست قيمت مواد اوليه را با هر كيلو ۵۷۰۰ تومان تثبيت كند.

- فروش آتى ها از جايگاه هجينگ
فروش به طريقه هجينگ به معنى فروش قرارداد آتى وقتى مورد استفاده قرار مى گيرد كه معامله گرى بخواهد موقعيت نقدى خود را در بازار تثبيت نمايد.
افراد زير استراتژى فروش از جايگاه هجينگ را مورد استفاده قرار مى دهند تا در بازار نقدى كالا موقعيت معكوس از نظر قيمت براى خود كسب نمايند:
۱) معامله گران
۲) مصرف كنندگان
۳) واسطه هاى توليدى
اهداف آنان نيز به قرار زير است:
۱)از قيمت محصولات و توليدات ساخته شده پشتيبانى و حمايت نمايند.
۲)حمايت از موجودى انبار در مقابل نابسامانى قيمت در آينده
۳)حمايت از قيمتهاى توليدات احتمالى محصولات ساخته شده در آينده